WYTRWAŁOŚĆ

 

W tym artykule znajdziecie pytania nad którymi warto się zastanowić ze swoim dzieckiem w domu. Jeśli prowadzicie zajęcia w szkole, możecie wybrać 4-6 pytań do omówienia podczas lekcji.

 

I. Dlaczego chcemy wszystko „od razu”?

Na początek można wyjaśnić: „Kultura instant” to przyzwyczajenie, że wiele rzeczy jest dostępnych szybko, niemal natychmiast — jak film uruchamiany jednym kliknięciem. Czasem podobnie szybkich efektów oczekujemy od siebie.

1.⁠ ⁠Co możemy dziś dostać lub zrobić niemal natychmiast? A co nadal wymaga czasu i ćwiczeń?

2.⁠ ⁠Czym różni się obejrzenie filmiku pokazującego jakąś umiejętność od nauczenia się jej?

3.⁠ ⁠Co czujesz, gdy bardzo się starasz, ale efektów jeszcze nie widać? Co wtedy najczęściej robisz?

4.⁠ ⁠Kiedy oglądamy w internecie czyjś świetny występ lub trudny trik, czego nie widzimy? Co mogło dziać się przed nagraniem?

 

II. Czym jest wytrwałość?

1.⁠ ⁠Jak rozumiesz słowo „wytrwałość”? Po czym poznajesz, że ktoś jest wytrwały?

2.⁠ ⁠Czego nauczyłeś się, mimo że na początku ci nie wychodziło? Co pomogło ci próbować dalej?

3.⁠ ⁠Jak może wyglądać wytrwałość w szkole, w sporcie albo podczas rozwijania zainteresowań?

4.⁠ ⁠Czy osoba wytrwała może czasem mieć ochotę się poddać? Dlaczego?

 

III. Dlaczego się zniechęcamy?

1.⁠ ⁠Co może sprawić, że masz ochotę zrezygnować, zanim osiągniesz swój cel?

2.⁠ ⁠Jakie myśli pojawiają się w głowie, gdy coś ci nie wychodzi? Które pomagają, a które utrudniają kolejną próbę?

3.⁠ ⁠Jak wpływa na ciebie to, że komuś innemu coś wychodzi szybciej lub łatwiej?

4.⁠ ⁠Co może się kryć za zdaniem „nie chce mi się”? Czy zawsze chodzi o lenistwo, czy czasem o zmęczenie, strach albo brak pomysłu, jak zacząć?

 

IV. Co pomaga próbować dalej?

1.⁠ ⁠Jak można podzielić duży cel na małe kroki? Spróbuj na przykładzie nauki pływania, gry na instrumencie albo przygotowania do sprawdzianu.

2.⁠ ⁠Jeśli kilka razy próbujesz i nadal ci nie wychodzi, co możesz zmienić w swoim sposobie działania?

3.⁠ ⁠Czym różnią się zdania „nie umiem tego” i „jeszcze tego nie umiem”? Czy ta różnica może pomóc?

4.⁠ ⁠Jak zauważyć mały postęp, nawet jeśli do końcowego celu jest jeszcze daleko?

 

V. Wytrwałość, odpoczynek i wsparcie

1.⁠ ⁠Po czym poznajesz, że potrzebujesz przerwy? Czym różni się odpoczynek od rezygnacji?

2.⁠ ⁠Do kogo możesz zwrócić się po pomoc, kiedy utknąłeś / utknęłaś? Dlaczego proszenie o pomoc nie musi oznaczać poddania się?

3.⁠ ⁠Kiedy warto próbować dalej, a kiedy zmienić plan lub wybrać inny cel?

4.⁠ ⁠Co można powiedzieć osobie, która się zniechęciła, żeby ją wesprzeć? Jakie słowa mogą jej raczej przeszkodzić?

 

VI. Sytuacje do rozważenia z dzieckiem / nastolatkiem

1.⁠ ⁠Uczeń przygotowywał się do sprawdzianu, ale dostał słabszą ocenę, niż oczekiwał. Mówi: „Nie ma sensu się uczyć”. Co mogłoby mu pomóc? Jaki następny krok może zrobić?

2.⁠ ⁠Ktoś dziesięć razy próbuje przejść poziom w grze, ale po jednym błędzie w zadaniu szkolnym chce zrezygnować. Co pomaga mu próbować w grze? Czy coś z tego można wykorzystać podczas nauki?

3.⁠ ⁠Koleżanka chce przestać rysować, bo uważa, że inni robią to lepiej. Jak można ją wesprzeć bez porównywania jej z innymi i bez zmuszania do dalszych prób?

 

Pytanie na zakończenie

Jaki jeden mały krok możesz zrobić w tym tygodniu w czymś, czego chcesz się nauczyć? Co pomoże ci wrócić do prób, jeśli pojawi się trudność?

 

Wskazówka dla prowadzącego: w klasie 4 warto częściej korzystać z konkretnych sytuacji i przykładów. W klasach 5–6 można mocniej rozwinąć temat porównywania się z innymi i oczekiwania szybkich efektów. Ważne, żeby wybrzmiało, że wytrwałość nie oznacza działania za wszelką cenę — może obejmować odpoczynek, zmianę sposobu działania i korzystanie ze wsparcia.

 

 

VII. Sytuacje do rozważenia wersja 'dorosły'

Kiedy wysiłek nie przynosi oczekiwanych rezultatów

Przez kilka miesięcy ciężko pracujesz nad ważnym projektem. Poświęcasz mu czas, energię i serce, ale ostateczny rezultat jest znacznie gorszy, niż oczekiwałeś. Myślisz: „Po co się tak starać, skoro i tak nic z tego nie wychodzi?”.

- Co mogłoby pomóc ci nie stracić motywacji? Jak odróżnić sytuację, w której warto próbować dalej, od takiej, w której lepiej zmienić sposób działania? Jaki mógłby być twój następny krok?

- Dlaczego w jednych dziedzinach jesteśmy wytrwali, a w innych szybko się poddajemy?

Potrafimy godzinami zajmować się swoim hobby, wielokrotnie próbować naprawić coś w domu albo doskonalić umiejętności sportowe. Jednocześnie jedna porażka w pracy, biznesie czy relacjach potrafi sprawić, że tracimy ochotę na kolejne próby.

- Dlaczego w niektórych sytuacjach porażka nas mobilizuje, a w innych zniechęca? Co sprawia, że jesteśmy gotowi próbować wielokrotnie? Jak możemy przenieść tę postawę na obszary życia, w których łatwiej się poddajemy?

- Kiedy porównywanie się z innymi odbiera nam radość i motywację

Twój znajomy rezygnuje z rozwijania swojej pasji lub realizacji marzenia. Mówi: „Nie mam talentu. Inni są znacznie lepsi ode mnie. W moim wieku nie ma już sensu zaczynać”.

Jak można wesprzeć taką osobę, nie bagatelizując jej obaw i nie wywierając na nią presji? Dlaczego tak często oceniamy własne osiągnięcia przez pryzmat sukcesów innych? Czy można czerpać satysfakcję z czegoś, w czym nigdy nie będziemy najlepsi?

Gdybyś mógł cofnąć się o 10 lub 20 lat i powiedzieć coś młodszemu sobie, który właśnie przeżywa porażkę i chce się poddać, co byś mu powiedział?